بچه ها زير آبريز(ناخور ) بام خانه ادرار نكنيد  ؟ علت معقول آن دوران برای این ترس!

در قديم خانه هاي كاه گلي روستائيان داراي آبريز (ناخور ) آب باران در فصلهاي بارش بود كه بيشتر يك تكه لوله و يا تكه ورق فلزي با دو لبه تا شده بود كه با فاصله بين نيم متر تا يك متر از ديوار بام خانه آب را به پائين مي ريخت ؛ بر اثر ريزش آب از بالا جائي كه آب فرود مي آمد زمين زیر آن  سفت و تميزتر مي شد نسبت به اطراف ؛ در قديم بچه ها كه در كوچه هاي خاكي به بازي مشغول بودند هرگاه ادرارشان مي آمد از بقيه كمي دورتر مي شدند. و در خاكهاي كوچه سر پا ادرار مي كردند. و خاكهاي نرم كوچه باعث مي شد كه ادرار جهش دوباره به پاچه ادرار كننده نداشته باشد.(یا به اصلاح بهتر خاک نرم کوچه  ادرار را در خود جذب میکرده) بزرگترها بخاطر اينكه بچه ها زير آبريز بام كه بر اثر ريزش آب سفت شده و خاك ندارد ادرار نكنند چون زمين آن سفت شده و ادرار جهش دوباره نداشته باشد و پاها و لباس بچه خيس و نجس نشود به آنها مي گفتند: كه زير آبريز (ناخور) چون از جاهاي ديگر تميزتر و پاكتر است ملائك در آنجا خانه ميكنند.ادرار نکنند. و اگر در آنجا ادرار كنيد ملائك را از دور بر ما دور ميكنيد و خير و بركت كم مي شود . و بچه ها از بزرگترها . گوش مي گرفتند و عمل ميكردندو خود بچه ها همديگر را منع مي كردند این روش تربیتی ترس که در قدیم معقولانه بوده یکی از راههای تمیز نگهداشتن  پسر بچه بوده .             مردازما یا مرده زمه:

گويند مردازما نوعي جن است كه به كسي آسيب وارد نمي كند وفقط شجاعت و نترسيدن مردها را موردآزمايش قرار مي دهد با ظاهر شدن مقابل آنها در جاهاي خلوت و تاريك ؛ خيلي از افراد در قديم مدعي هستند كه به مردازما برخورد كرده اند . ظاهر شدن مردازما را بيشتر به شكل غول تصور ميكنند .  اکثر ساکنین استانهای مناطق غربی ایران  کردها لکها ولرها عقيده دارند كه مردازما هيچگاه جلو افراد ترسو ظاهر نمي شود براي اينكه آنها از ترس صدمه نبينند.قدیمیها از اين حربه براي افراد كم جرئت و ترسو استفاده ميكنند و دائم به آنها مي گويند : شما هر جا مي خواهيد برويد زيرا مردازما جلو شما ظاهر نمي شود و فقط جلو افراد شجاع ونترس جهت سنجش شجاعت آنها ظاهر مي شود از اين جهت افراد كم دل و جرئت براي جابجا شدن در شب و يا رفتن به جاهاي ترسناك با اعتماد به نفس بيشتري مي رفتندو كم كم . ترسشان از بين مي رفت یک راه دیگر معقول استفاده از روش تربیتی ترس!                             از ما بهترون یا اوانه یل :

از ما بهترون ( اوانه یل) موجودات غير زميني يا بعبارتي اجنه هاي مسلمان يا خوب را گويند كه به كسي آسيب نمي رسانند و بدونه اينكه ديده شوند ميان انسانها وجود دارند و از بعضي وسايل انسانها در صورت نياز استفاده ميكنند بدون مزاحمت ودردسر .قدیما اگر در خانه دنبال چيزي بگردنند وآن چیز  يافت نشود بعد از مدت زماني دوباره همان چيز را در همان مكان قبلي كه گشته اند بيابند مي گويند بار اول كه گشتيم و يافت نشد احتمالا از ما بهتران آن را برده و استفاده كرده اند سپس سر جايش گذاشته اند. بعضي مواقع بزرگان  آن را براي كنايه بكار مي برند مثلا اگر كسي را دنبال آوردن چيزي بفرستند و او جستجوي درست ودقیق نكند و برگردد .بگويد يافت نشد و فرستند از وجود آن چيز كاملا مطمئن باشد که هست. و مي فهمد كه او با دقت نگشته مجددا اورا مي فرستد و به او مي گويد كه دقيقا كجاست وقتي آن را جسجو کرد  وآورد با كنايه به . او مي گويد مگر بار اول از ما بهتران یا (اوانه یل) آن را برده بودند . يعني براي يافتن آن دقت نكرده ايد . وسعی ودقت بیشتری در جسجوهایت بکن  . راه معقول دیگری از روش تربیتی ترس!                                                                                                              بچه برك یا خی و کی                                                                                                       قديم الایام  در مناطق غربی ایران در روستاها كه از برق و روشنائي در شب به صورت امروزي خبري نبود و روستائيان در فصلهاي گرم روي پشت بام و يا حياط منزل بهنگام شب مي خوابيدند و شبهاي بسيار تاريكي در نبود ماه حكمفرما مي شده بعضي مواقع در دل شب و يا اوایل سپيده  داد و فرياد در خانه اي كه نوزاد در گهواره داشته بلند مي شد كه بچه ما را بچه برك یا خی و کی  برده . بهنگام بردن بچه هيچگاه كسي رباینده  بچه را نمي ديد و بردن بچه حالت غيب شدن داشت ولي اتفاق  افتاده زماني كه كساني خيلي سريع متوجه غیبت  نوزاد شدند و سريع به جيغ داد افتادند رباینده بچه آن را در آن نزديكي ها رها كرده و در رفته است. در آن زمان و زمانهاي بعد بزرگان عقيده داشتند كه بچه برك چيزي جز نوعي حیوان بسيار تيز چنگ و چالاك یا انسانهای دشمن  نيست اما چون كسي آن را نديده بود براي همه بصورت موجودي غير طبيعي و موهوم بود . بدين سبب نام آن را بچه برك مي گفتند . وعقیده برا این داشته اند که الخصوص در شبهای بسیار تاریکی این موجود  ظاهر میشود ویکی دیگر از راه های معقول استفاده از روش تربیتی ترس بوده تا خانواده ها در شبهای بسیار تاریک آنزمان در خانه بخوابند  ودر پشت بام ها یا حیاط خانه ها نباشند تا از دست رس دزد  دروغ گو دشمن وحیوانات چالاک در امان باشند.                                                                                                                                وقه یا بوم شوم یا (ب ی و  کور)                                                                                           پرنده شب يا پرنده شوم و نوعي جغد است كه شب هنگام مخصوصا اول شب به پرواز در مي آيد و صداي محكم وق مي دهدقدیم الایام عقيده بر این داشتند كه اين پرنده شوم است و شب كه مي آيد و صدا ميكند نوزادان  وخرد سالان از ترس صداي آن آسیب روحی میدیدن وبسیار می ترسیدن و گاها از ترس مي ميرند هرگاه وقه یا (ب ی و کور ) بالاي سر خانه اي كه نوزاد وکودک دارند در شب گردش كند و صدا كند در جواب صداي آن ساكنين براي دور كردن آن باصداي بلند . مي گويند : ميخ ، تيخ (تيغ ) ، سيخ تا پرنده شوم از فضاي خانه دور شود و دفع بلا كنند. وبه بچه ها  وخودشان قوت قلب می دادن . راه معقول دیگر استفاده از ترس در تربیت !                                                                     بسم الله گفتن در موقع ریختن آب جوش  در شب ها( بچه پری)؟                                                               در بیشتر روستاها ومناصق غربی ایران در قدم الاایام وحتی تا به حال رسم بر این است که اگر کسی خواست آب جوش به بیرون از منزل بریزد یا پرت کند. باید بسم الله بگوید چون ممکن است . در بیرون از منزل یا حیاط خانه بچه پری ها رفت آمد کنند یا منزل داشته باشند . چنانچه کسی آب جوش را بدون نام خدا (بسم الله ) به بیرون از خانه پرت کند .احتمال آنکه بر روی بچه پری بریزد  فراوان است وبه همین دلیل مادر یا پدر ویا حتی خود بچه پری به انتقام از این کار به اهل منزل الخصوص خردسالان آن منزل اسیب بزند ( بیشتر آسیب روح)  بچه ها را دیوانه یا لال کنند .  بزرگان پیشنهاد می کردن که موقع ریختن آب جوش به بیرون حتما اول با صدای بلند بسم الله بگویند وبعد آبجوش را بیرون بریزن تا افراد غیبی وبچه پری ها هوشیار شوند واز آن محل بروند وبه آنها اآسیبی نرسد . که این روش معقول ترس در تربیت را اینطور میتوان تفسیر نمود که در مناطق روستای بدلیل تراکم ونزدیکی همسایه ها وبدلیل نبود روشنایی و وجود احشام در حیاط منازل وتردد افرد جهت رفتن به قضای حاجت . این افراد واحشام به علت ریختن آب جوش ونبود دید کافی آسیب نبینند .                                                هفت آب دستت را بریز ( موقع قضای حاجت ) یا به اصلاح محلی دستت را  ال کن .              در قدیم الا ایام در مناطق روستایی ایران چون سطح بهداشت پایین بوده ومواد شوینده  صابون ومایع دستشویی مثل امروز نبود . قدیمی ها می گفتند که اگر کس به دستشویی ( قضای حاجت) برود باید دستش را ال کند . یا به اصلاح هفت آب بکشد . (دستش را هفت مرتبه با آب وخاک تمیز بشوید) وگر نه روح ناپاکی یا ال در او نفوذ می کند . که حکمت این ترس معقول بسیار آشکار می باشد .                                                                                                       مادر هال :در قدیم می گفتند بر سر زنان حامله وزاعو می آید و آنها  را می کشد ویا به اصلاح محلی با خود میبرد در مورد  ریشه این ترس فعلا تحقیق می کنم واگر کس در مورد دلایل معقول این ترس نظری دارد برایم بفرستد .